Wypalenia zawodowe - test.

WYPALENIE ZAWODOWE – prawie każdy słyszał i prawie nikogo to nie dotyczy. Tak przynajmniej może się wydawać jeśli wierzyć deklaracjom składanym podczas spotkań i rozmów związanych z tym tematem. Zupełnie inny obraz wyłania się po lekturze wyników badań przeprowadzonych w przez naukowców zajmujących się tym problemem.

Jak to bywa ze stanami emocjonalnymi nie jest łatwo o powszechnie obowiązującą definicję. Problem został dostrzeżony, był, i jest badany, i został nazwany, jakieś  50 lat temu i przez ten czas namnożyło się sporo definicji.

Większość z nich można sprowadzić do tego że jest to stan wyczerpania, zniechęcenia i braku motywacji których źródło leży w braku dopasowania osoby do wykonywanej pracy co z kolei prowadzi do długotrwałego stresu, który jeśli nie jest modyfikowany odpowiednio skutecznymi działaniami zaradczymi prowadzi do sporych kłopotów. W zależności od stopnia zaawansowania procesu wypalenie prowadzi do problemów ze snem, niezdolności do koncentracji,  pogorszenia samopoczucia, obniżonej samooceny, irytacji, trudności w  relacjach, zauważalnego spadku jakości pracy. Oprócz kłopotów związanych ze stanem psychicznym i relacjami obserwujemy również całe spektrum dolegliwości somatycznych. Nadciśnienie, cukrzyca, problemy gastryczne, przedłużające się przeziębienia, bóle głowy, problemy z oddychaniem. To i wiele innych przypadłości może pojawić się w efekcie postępującego wypalenia zawodowego. W sytuacji kiedy dochodzi do zawansowanego stadium stan osoby wypalonej może być naprawdę zły.

Skala zjawiska.

Niedawne badania stopnia wypalenia w wybranych krajach europejskich pokazują że skala problemu w Polsce jest naprawdę duża. Około 62 % czynnych zawodowo Polaków doświadcza problemów związanych z wypaleniem. Ponadto na tle innych krajów europejskich również nie wypadamy dobrze. Spośród 9 badanych krajów tylko w Rosji i Serbii jest gorzej niż u nas. Niestety nie jest to zjawisko chwilowe, związane z pandemią czy innymi krótkookresowymi zawirowaniami. Podobne badania, ale na dużo szerszą skalę, przeprowadził w 2015 roku, związany z uniwersytetem utrechckim,  prof. Schaufeli. Na 34 badane kraje Polska zajęła niechlubne 9-te miejsce pod względem zagrożenia wypaleniem !

Kogo dotyczy wypalenie zawodowe?

Początkowo problem był wiązany z zawodami pomocowymi w których występują intensywne kontakty z ludźmi, czyli pielęgniarki, pracownicy pomocy społecznej, nauczyciele, lekarze, policjanci … . Później okazało się, że z grubsza rzecz biorąc dotyczy to wszystkich zawodów i jedynie warunki pracy w kombinacji z nastawieniem i cechami osobowościowymi tworzą, lub nie, pożywkę dla wypalenia. Z punktu widzenia zawodów innych niż pomocowe istotne wydaje się przyspieszenie jakiego w ostatnich dziesięcioleciach doznają właściwie wszystkie gałęzie gospodarki. W połączeniu z presją na krótkoterminowe wyniki finansowe oraz wszechobecną technologią ułatwiającą komunikację w każdym miejscu i każdej porze, tworzą środowisko bardzo mocno sprzyjające wypaleniu.

Co może dziwić nie ma właściwie grup zawodowych wolnych od ryzyka związanego z wypaleniem. Oprócz pracowników socjalnych, nauczycieli, pielęgniarek…… możemy właściwie wskazać każdą grupę zawodową i każde stanowisko jako podlegające zagrożeniu. Zjawisko dotyka specjalistów, sekretarki, dyrektorów…. Podobnie rzecz ma się podobnie z wiekiem, płcią, poziomem wykształcenia- brak wyraźnego związku między tymi czynnikami a poziomem zagrożenia wypaleniem.

Pracownik czy firma?

W powszechnym przekonaniu wypalenie to problem jednostki i bierze się z cech charakteru osoby, zachowania, wykształcenia, wydajności… Czyli to człowiek jest problemem i w tej sytuacji jego zwolnienie i zastąpienie innym jest rozwiązaniem. Można powiedzieć:  -Jesteś wypalony?, - to sobie radź! Przez pracodawców najczęściej pomijany jest fakty oddziaływania miejsca pracy, organizacji i otoczenia na zainicjowanie i rozwinięcie się wypalenia. Podczas gdy środowisko pracy ma kluczowe znaczenie w tym procesie. Można stwierdzić że wypalenie pracowników więcej mówi o miejscu pracy niż o nich samych. Bardzo często właśnie w miejscu pracy, panujących tu relacjach, organizacji, kulturze organizacyjnej należy szukać przyczyn wypalenie pracowników i to tu właśnie jest największy potencjał poprawy sytuacji.      

Jak grom z jasnego nieba?

Wypalenie zawodowe rozwija się etapowo i, można powiedzieć, zdradziecko. Często niewinny początek, który jeśli nie zostanie w porę rozpoznany prowadzi do co raz większego wypalenia i co raz poważniejszych kłopotów związanych ze zdrowiem oraz powrotem do równowagi. Zdradzieckość sytuacji polega na tym, że symptomy wypalenia można pomylić z jednostkowymi sytuacjami powodowanymi stresem, wpływem innych ludzi na nas czy chwilową niedyspozycją. Aby ułatwić ocenę sytuacji powstały testy ( MBI, OLBI…) umożliwiające ocenę zagrożenia wypaleniem. Jeden z nich, opracowany na podstawie MBI, zamieszczam poniżej, jeśli chcesz zobaczyć  jak to jest w twoim przypadku poświęć parę minut i przetestuj siebie samego.

Test.

Po przeczytaniu każdego ze stwierdzeń zaznacz właściwą odpowiedź punktowaną jak niżej:

Nigdy - 0

Kilka razy w roku - 1

Raz w miesiącu - 2

Kilka razy w miesiącu – 3

Raz w tygodniu - 4

Kilka razy w tygodniu - 5

Codziennie – 6

1. Moja praca powoduje, że czuję się emocjonalnie wyczerpany.

2. Po zakończeniu dnia  pracy czuję się wykończony.

3. Rano wstaję zmęczony i zmuszam się do podjęcia wyzwań kolejnego dnia pracy

4. Z łatwością potrafię zrozumieć co czują, co myślą o konkretnych sprawach  moi współpracownicy.

5. Niektórych współpracowników traktuję przedmiotowo, nie jak osoby.

6. Całodzienna praca z ludźmi jest dla mnie obciążeniem.

7. Bardzo sprawnie zajmuję się problemami moich klientów/pacjentów/interesantów.

8. Moja prac powoduję że czuję się wypalony.

9. Czuję, że moją pracą wpływam pozytywnie na życie innych ludzi.

10. Odkąd podjąłem tę pracę, stałem się bardziej obojętny w stosunku do innych ludzi

11. Obawiam się, że moja praca powoduje u mnie emocjonalne zobojętnienie.

12. Czuję, że jestem pełen energii

13. Moja praca frustruje mnie.

14. Jestem przekonany ze pracuję zbyt dużo / ciężko

15. Nie dbam o to co dzieje się z niektórymi z moich współpracowników

16. Bezpośrednia praca z ludźmi powoduje u mnie stres

17. Przebywając ze współpracownikami mogę bez trudu stworzyć atmosferę odprężenia, relaksu 

18. Bezpośrednia praca z ludźmi daje mi dużo przyjemności

19. W mojej pracy osiągnąłem wiele wartościowych rzeczy, spraw

20. Czuję, że jestem u kresu wytrzymałości.

21. Ze spokojem radzę sobie z problemami emocjonalnymi pojawiającymi się w pracy

22. Czuję że moi współpracownicy obwiniają mnie za niektóre ze swoich problemów

Sumowanie punktów

Wypalenie w koncepcji prof. Maslach, autorki kwestionariusza MBI, postępuje w 3 obszarach:

1. Wyczerpanie, 2. Depersonalizacja i 3. Poczucie własnych osiągnięć . Dlatego wyniki powyższej ankiety również należy podzielić na trzy stosowne grupy.

Dodaj punkty z poszczególnych pozycji.

Wyczerpanie emocjonalne:

1, 2, 3, 6, 8, 13, 14, 16, 20

Depersonalizacja:

       5, 10, 11,15, 22

Poczucie własnych osiągnięć:

       4, 7, 9, 12, 17, 18, 19, 21 

Interpretacja wyników

Otrzymane wyniki porównaj z wartościami zawartymi w poniższej tabeli

W przypadku wyczerpania emocjonalnego i depersonalizacji wysokie wyniki zwiastują problemy związane z wypaleniem. Odwrotnie jest w przypadku poczucia własnych osiągnięć tu wysokie wyniki są pożądane.  

Co dalej?

Jeśli obawiasz się że zmierzasz w stronę wypalenia to koniecznie podejmij kroki ku zatrzymaniu procesu! Może nie być łatwo ale warto podjąć ten wysiłek. Jedną z kluczowych linii obrony przed wypaleniem może być odpowiednia odporność psychiczna, którą da się wypracować.

Jeśli uważasz ze wypalenie dotyczy ciebie i chcesz temu przeciwdziałać , oferuję swoją pomoc.

Przeczytaj również:

• https://maciejtruszczynski.pl/wypalenie-zawodowe-meska-strona-wypalenia/